Hơn một tấn ngà voi được cất giấu tinh vi trong một container loại 20 feet được khai là lạc nhân tạm nhập tái xuất vừa bị cơ quan hải quan phát hiện. Đó chỉ là một vụ điển hình trong rất nhiều vụ việc gian lận thương mại mà ngành Hải quan phát hiện thời gian qua.

Tính đến hết tháng 6/2014, riêng ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 8.917 vụ việc vi phạm, trị giá hàng hóa vi phạm ước tính gần 146 tỷ đồng, xử lý khởi tố hình sự 33 vụ án...



Ngà voi lạc nhân lạc nhân tạm nhập tái xuất vừa bị cơ quan hải quan phát hiện

Những con số trên cho thấy, mức độ vi phạm pháp luật đang gia tăng nghiêm trọng. Theo ông Nguyễn Phi Hùng, Cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan), có những “kẽ hở” đang bị DN lợi dụng phổ biến nhất nhằm che giấu hoạt động xuất nhập khẩu bất hợp pháp. “Các chính sách Nhà nước ban hành đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, một số DN đã lợi dụng để thực hiện hành vi buôn lậu”, ông cho hay.

Cụ thể như, quá trình vận hành hệ thống thông quan điện tử hiện đại đã minh bạch hóa quy trình thủ tục, giảm chi phí xuất nhập khẩu, được cộng đồng DN hết sức hoan nghênh. Tuy nhiên, vẫn có đối tượng lợi dụng để khai sai tên hàng, số lượng, chủng loại, trị giá hàng hóa, làm giả chứng từ, hồ sơ hải quan... để buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế.

Những mánh lới và vi phạm của DN bị phát hiện, những kẽ hở bị DN lợi dụng được ngành Hải quan tìm ra, như ông Hùng cho biết và những thông tin về các vụ buôn lậu, gian lận thương mại, gian lận trong hoàn thuế… bị ngành Hải quan phát hiện ngày một nhiều hơn khiến người dân và những DN làm ăn chân chính mừng hơn.

Song, những thông tin ngày một nhiều hơn cũng báo động tình trạng nghiêm trọng, chưa hết còn là vấn đề nhập khẩu hàng xấu hàng kém chất lượng thậm chí là những loại hàng hóa gây nguy hiểm cho sức khỏe người dân như rác thải, thực phẩm ôi thiu…

Vấn đề đang đặt ngành hải quan vào áp lực vừa phải nhanh chóng cải cách thủ tục hành chính, làm sao để tạo điều kiện thuận lợi nhất, thông thoáng nhất cho DN, nhưng cũng phải làm sao kiểm soát chặt, không để gian lận thương mại, không cho hàng xấu hàng kém chất lượng lọt vào, theo thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn.

Ông cho biết, sẽ phải thực hiện đúng, đủ pháp luật, phải xây dựng cơ sở dữ liệu DN theo tiêu chuẩn quốc tế để xác định DN rủi ro để thực hiện những biện pháp chặt chẽ, ngược lại là tạo thuận lợi hết sức cho DN tốt.

Tổng cục Hải quan cho biết, ngành đã áp dụng quy trình quản lý rủi ro, đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả công tác thu thập và xử lý thông tin, trao đổi thông tin với các ngành hữu quan và cả hải quan quốc tế. Tổng cục Hải quan cũng áp dụng bộ tiêu chí rủi ro xác định DN trọng điểm, áp dụng thống nhất cơ chế quản lý DN. Ngành Hải quan tiếp tục tập trung chống buôn lậu, thực hiện có hiệu quả các chuyên đề, kế hoạch đấu tranh chống buôn lậu và tăng cường kỷ cương, kỷ luật, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong nội bộ ngành.


Với các cán bộ tiếp tay cho vi phạm trong hoạt động thông quan, lãnh đạo Tổng cục Hải quan cho biết, các trường hợp có hành vi tiêu cực đều bị xử lý nghiêm, kể cả kỷ luật đến mức buộc thôi việc. Những trường hợp chưa đến mức buộc thôi việc thì sau khi kỷ luật xong chuyển sang làm công việc khác không liên quan đến nghiệp vụ chuyên môn trong thời gian 2 năm, nếu tái phạm thì vĩnh viễn không bố trí làm nghiệp vụ. Đồng thời, không xem xét thi đua, khen thưởng đối với đơn vị có cán bộ tiêu cực, phiền hà, sách nhiễu.

Cơ quan này cũng cho hay, năm 2012 đã cảnh cáo 1 trường hợp, 1 trường hợp bị hạ bậc lương; Năm 2013 có 1 trường hợp bị cảnh cáo, 1 trường hợp hạ bậc lương, 1 cán bộ bị cách chức, 3 trường hợp bị buộc thôi việc…

Các kẽ hở thường bị đối tượng phạm pháp lợi dụng gồm: Thứ nhất, lợi dụng quy định thuận lợi trong việc thành lập, giải thể DN. Các đối tượng tiến hành thành lập DN, thuê kho bãi, mua hàng hóa (tượng trưng) để tạo vỏ bọc cho hoạt động vi phạm, thành lập nhiều công ty rồi hoạt động trong thời gian ngắn rồi giải thể.

Thứ hai, lợi dụng quy định cho phép DN tự in ấn, phát hành hóa đơn giá trị gia tăng, các đối tượng đã thu gom hóa đơn ở nhiều địa bàn, nhiều DN khác nhau để làm chứng từ đầu vào, hợp thức hóa nguồn gốc các lô hàng xuất khẩu. Thứ ba, lợi dụng quy định của ngành Ngân hàng cho phép người nước ngoài mở tài khoản vãng lai để thanh toán tiền hàng hóa xuất nhập khẩu bằng VND.

Thứ tư, lợi dụng cơ chế tạo điều kiện thông quan cho hàng hóa xuất khẩu để khai sai chủng loại, khai khống số lượng hàng hóa để tăng giá trị hàng hóa xuất khẩu được hoàn thuế giá trị gia tăng.

Linh Linh